Kamuoyunda tarıma çok büyük destekler verildiği görüşü yaygın. Çiftçiler ise genellikle desteklerin yetersizliğinden ve zamanında ödenmemesinden yakınır.
Bu nedenle tarımsal destekler her zaman tartışma konusu olur. Desteklerin miktarı, açıklanması, ödenmesi her zaman üretici ile hükümeti karşı karşıya getirir. Genellikle seçim olan yıllarda destekler daha yüksek açıklanır ve daha erken ödenir. Seçimin olmadığı yıllarda ise tersi olur.
Başta destekler olmak üzere bir çok sorununa rağmen, son yıllarda tarıma olan ilgi artıyor. Sektöre dışarıdan ciddi yatırımlar yapılıyor. Bir çok işadamı, holding, daha önce tarımla ilgisi olmayan girişimci tarıma yatırım yapıyor.
Bankalar, tarım sektörüne yönelik çok farklı kredi paketleri ile kredi desteği sağlıyor. Tarımsal kredi hacmi 13 milyar lirayı aştı. Yakın zamanda 15 milyar liraya ulaşması bekleniyor.
Tarıma olan bu ilginin önümüzdeki yıllarda daha da artması bekleniyor. İlgi arttıkça tarımsal desteklere ilişkin sorular, beklentiler, bilgi ihtiyacı da önem kazanıyor.
Sektöre yatırım yapmak isteyenlerin sıklıkla sordukları sorular şöyle:
Tarıma ne kadar destek veriliyor?
Daha çok hangi ürünler destekleniyor?
Ne kadar prim veriliyor?
Mazot ve gübre desteği ne kadar?
Destekler ne kadar sürede ödeniyor?
Sorular uzayıp gidiyor. Bu sorulara yanıt vermeden önce bir durum tespiti yapmakta yarar var.
Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkeler tarımsal destekleri 5 yıllık programlar ile açıklıyor. Üretici, hangi ürüne ne kadar destek alacağını önceden bilerek, önünü görerek üretim kararını veriyor. Türkiye’de ise, destekler genellikle bir yıl gecikmeli açıklanıyor. Çiftçi üretiyor, hasadını yapıyor, ürününü satıyor ondan sonra ne kadar destek alacağını öğrenebiliyor. Böyle olunca tarımda üretim planlaması yapmak güçleşiyor.
2009 ürün yılına ilişkin destekler 11 Kasım 2009 tarihli Resmi Gazete’de açıklandı. Bu desteklerin ödemeleri ise 2010 bütçesinden yapılacak.
Daha çarpıcı bir örnekle açıklamak gerekirse, üç yılı aşkın bir süre üzerinde çalışılan Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli ilk kez 2010 yılında uygulanacak. Bundan böyle 16 üründe destekleme primleri belirlenen 30 havzaya göre verilecek. Çiftçiler 2010 ürünü buğdayın ekimini yaptı. Ancak, henüz ne kadar destek verileceği belli değil. Üstelik buğdaya alternatif ürünler var. Trakya’daki bir çiftçi buğday, ayçiçeği, kanola ve diğer ürünlere verilecek desteği şimdiden bilirse hangi ürünü ekeceğine karar vermiş olur. Üretim planlaması da böyle sağlanır.
Resmi Gazete’de yayınlanan 2009 desteklerine göre tarımsal üretimde 6 ana başlıkta oluşan tarım destekleri şöyle:
1- Alan bazlı destekler: Destekleme bütçesinin yaklaşık yüzde 39’unu oluşturan alan bazlı destekler, mazot, kimyevi gübre, toprak analizi, organik tarım, iyi tarım, örtü altı iyi tarım, alternatif ürün(tütün) ve fındık destekleri olmak üzere 8 ana destek kaleminden oluşuyor. Kimyevi gübre desteği ürüne göre dekar başına 3 lira ile 5.5 lira arasında değişiyor. Mazot desteği ise, dekar başına 2 lira ile 5.5 lira arasında değişiyor. Toprak analizi yaptıran çiftçilere dekar başına 2.5 lira destek veriliyor. Alan bazlı destek kapsamında tütüne alternatif ürün yetiştiren çiftçilere 2009 üretim yılı için dekara 120 lira destek veriliyor. Bu destek, Adıyaman, Batman, Bitlis, Burdur, Diyarbakır, Hatay, Mardin, Muş ve Trabzon illerindeki üreticileri kapsıyor.
Organik tarım yapan üreticilere dekar başına 20 lira destek ödeniyor. İyi tarım uygulamaları ile meyve ve sebze üretimi yapanlar dekara 15 lira destek alırken örtüaltında(seracılık) iyi tarım uygulaması ile üretim yapanlar dekar başına 75 lira destek alıyor.
Bu yıl ilk kez fındıkta alan bazlı destek kapsamına alındı. Buna göre fındık üreticilerine dekara 150 lira ödeme yapılacak. Ayrıca, fındığını söken çiftçiye dekar başına 150 lira, fındık yerine üreteceği alternatif ürün içinde 150 lira olmak üzere toplam 300 lira alan bazlı destek ödemesi yapılacak.
| |
|
| ALAN BAZLI DESTEKLER (Dekar) |
| Destek Konusu |
TL |
| 30 Ocak 2008 |
Kocaeli |
| 30 Ocak 2008 |
Kocaeli |
| Alternatif Ürün (Tütün) |
120,0 |
| Toprak Analizi |
2,5 |
| Organik Tarım |
20,0 |
| İyi Tarım (Meyve-sebze) |
15,0 |
| Örtüaltı İyi Tarım |
75,0 |
| Mazot |
| Süs bitkileri, Özel Çayır, Mera ve Orman emvali |
2,0 |
| Hububat, Yem bit., Baklagiller,Yumru bit., Sebze Meyve |
3,25 |
| Yağlı Tohumlu bitkiler ve Endüstri Bitkileri |
5,5 |
| Kimyevi Gübre |
| Süs bitkileri, Özel Çayır, Mera ve Orman emvali |
3,00 |
| Hububat, Yem bit., Baklagiller,Yumru bit., Sebze Meyve |
4,25 |
| Yağlı Tohumlu bitkiler ve Endüstri Bitkileri |
5,5 |
| Fındık |
| Alan Bazlı |
150,0 |
| Alternatif Ürün |
300,0 |
|
| |
|
|
2- Fark ödemesi(prim) desteği:
Fark ödemesi(prim desteği) başlığı altında 16 ürüne destek veriliyor. Kütlü pamukta sertifikalı tohum kullanan üreticiler kilogram başına 42 kuruş, sertifikasız tohum kullanarak kütlü pamuk üreten çiftçiler ise 35 kuruş destekleme primi alacak. Yağlık ayçiçeği üreten çiftçiler 21 kuruş, soya fasulyesi üretenler 23 kuruş, sertifikalı soya fasulyesi üretenler 27,5 kuruş alacak. Kanola eken çiftçiler 23 kuruş, aspir üretenler 25 kuruş, zeytinyağı üreticileri ise 25 kuruş destekleme primi alacak.Bakliyat ürünlerinden kuru fasulye, nohut ve mercimeğe kilogram başına 10 kuruş prim veriliyor. Çeltik primi de 10 kuruş.Hububat ürünlerinde ise buğday destekleme primi 5 kuruş, arpa, çavdar ve yulafta 4 kuruş. Çay destekleme primi ise ton başına 115 lira.
| |
|
|
| FARK ÖDEMESİ |
| Destek Konusu |
TL |
| Yağlık Ayçiçeği |
0,210 |
| Kütlü Pamuk |
Sertifikalı |
0,420 |
| Sertifikasız |
0,350 |
| Soya Fasulyesi |
Sertifikalı |
0,275 |
| Sertifikasız |
0,230 |
| Kanola |
0,230 |
| Dane Mısır |
0,040 |
| Aspir |
0,250 |
| Zeytinyağı |
0,250 |
| Kuru fasulye, Nohut, Mercimek |
0,100 |
| Çay |
0,115 |
| Buğday |
0,050 |
| Çeltik |
0,100 |
| Arpa, Çavdar, Yulaf |
0,040 |
|
| |
|
|
3- Hayvancılık destekleri: 2009 verileri ile toplam tarımsal destek bütçesinin yüzde 22’sini hayvancılık destekleri oluşturuyor. Hayvancılık destekleri içerisinde ise en büyük destek kalemini ilk kez 2008’de uygulanmaya başlanan hayvan başına destek oluşturuyor. Bu kapsamda anaç sığır için hayvan başına 225 lira destek veriliyor. Soykütüğüne kayıtlı sığırlar için 50 lira ilave destek veriliyor. Hastalıktan ari işletmelerde ise hayvan başına destek 300 lira. Manda başına destek ise 250 lira. Küçük baş hayvancılıkta ise koyun ve keçi başına 10 lira destek var. Bu yıl ilk kez küçükbaş hayvan sütü de destekleme kapsamına alındı. Koyun ve keçi sütüne kilogram başına 10 kuruş prim desteği ödeniyor.
Hayvancılık desteklerinin önemli kalemlerinden biride yem bitkileri desteği. 2009’da sulu yonca üreten çiftçiler dekara 115 lira destekleme alacak. Kuru yonca desteği dekar başına 70 lira, korunga üretiminde dekar başına 75 lira ile destekleniyor. Tek yıllık yem bitkileri desteği dekara 30 lira, silajlık tek yıllık yem bitkileri ve silajlık sulu mısırın desteği ise dekar başına 45 lira. Silajlık kuru mısır desteği 30 lira, yapay çayır ve mera desteği ise 75 lira olarak uygulanıyor.
Süt üreticilerine kilogram başına 4 kuruş teşvik primi ödeniyor. Küçükbaş hayvan(koyun-keçi) sütüne ise kilogram başına 10 kuruş destek primi verilecek.Sütte fiyat regülasyonunu sağlamak amacıyla süttozu ithalatı yerine süt tozu üreten işletmelere ise kilogram başına 3 lira destek ödemesi yapılması öngörülüyor.
Tarım Kredi Kooperatifi ile sözleşmeli besicilik yapan ve hayvanlarını Et ve Balık Kurumu kombinalarında veya Et ve Balık Kurumunun anlaşma yaptığı özel kombinalarda kestiren Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Artvin, Batman, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Gümüşhane, Hakkari, Iğdır, Kars, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Mardin, Muş, Siirt, Sivas, Şanlıurfa, Şırnak, Tunceli ve Van illerindeki yetiştiricilere 190 kilogram ve üzeri karkas ağırlığına ulaşmış erkek sığır karkas ağırlığının her kilogramı için 1.5 lira kırmızı et teşvik primi ödeniyor.
Arı yetiştiriciliği yapan ve merkez birliği düzeyinde örgütlenmiş yetiştirici birlikleri ve/veya üretici birliklerine üye olan üreticilere, Arıcılık Kayıt Sistemine kayıtlı olma şartı ile kovan başına 6 lira destek veriliyor. Bombus arısı desteği ise koloni başına 50 lira.
Hayvancılıkta ayrıca tiftik keçisi yetiştiriciliğine, ipekböceği yetiştiriciliğine, su ürünleri yetiştiriciliğine destek sağlanıyor.
Soykütüğü - Önsoykütüğü Sistemi veri tabanına kayıtlı anadan suni tohumlama sonucu doğan tüm buzağılar için dişilerine Brucellosis S- 19 aşısı yaptırmak şartıyla yetiştiricilere buzağı başına 80 lira destek veriliyor. Ayrıca, hayvan genetik kaynaklarının yerinde korunması ve geliştirilmesi amacıyla Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca uygulanan proje kapsamına alınan yetiştiricilere koruma ve geliştirme sürüleri için büyükbaş ve küçükbaş hayvanlarda farklı olmak üzere hayvan başına, arıcılıkta ise kovan başına ödeme yapılıyor
| |
|
|
| HAYVANCILIK DESTEKLERİ |
| Destek Konusu |
TL |
| Yem Bitkileri (Dekar) |
Yonca (sulu) |
115,0 |
| Yonca (kuru) |
70,0 |
| Korunga |
75,0 |
| Tek Yıllıklar |
30,0 |
| Silajlık Tek Yıllıklar |
45,0 |
| Silajlık Mısır (sulu) |
45,0 |
| Silajlık Mısır (kuru) |
30,0 |
| Yapay Çayır-Mera |
75,0 |
| Arıcılık (kovan başı) |
6,0 |
| Su Ürünleri (Kg) |
Alabalık |
0,650 |
| Çipura-Levrek |
0,850 |
| Yeni Türler |
1,000 |
| Midye |
0,100 |
| Yavru (adet) |
0,050 |
| Süt Primi (Kg) |
B.baş |
0,040 |
| K.baş |
0,100 |
| Hayvan Başı Ödeme (baş) |
Sığır |
225 |
| Manda |
250 |
| Sığır Soykütüğü |
50,0 |
| Sığır Hast.Ari |
300,0 |
| Koyun-Keçi |
10,0 |
| Tiftik Üretimi Desteği (Kg) |
Oğlak Tiftiği |
12,0 |
| Ana Mal (İnce, İyi) |
11,0 |
| Tali |
8,0 |
| İpekböceği Desteği (Kg) |
Tohum (Kutu/Kg) |
25,0 |
| 1.Sınıf Koza |
15,0 |
| Diğer |
10,0 |
| Damızlık Koza |
18,0 |
| Bambus Arısı Desteği (Koloni) |
50,0 |
| Et Desteği |
1,5 |
| Gıda Güvenliği Desteği |
2.200,0 |
| Buzağı Desteği (baş) |
Brusella S-19 Aşısı |
20,0 |
| Suni Tohumlama |
60,0 |
| Kuzu , Oğlak Rev - 1 Aşısı (baş) |
4,00 |
| Süt Fiyat Regülasyonu |
3,00 |
|
| |
|
|
4- Sertifikalı tohum ve fidan destekleri: Sertifikalı tohum ve sertifikalı fidan kullanımında dekar başına, sertifikalı tohum üretiminde ise kilogram başına yapılan destekler tohumda ağırlıklı olarak hububat, bakliyat ve yağlı tohum ürünlerini, fidan desteğinde ise meyvecilik ve zeytin fidanını kapsıyor.
5- Çiftlik Muhasebe Veri Ağı desteği: Avrupa Komisyonu tarafından Ortak Tarım Politikasının şekillendirilmesi için kullanılan araçlardan biri olan Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA-FADN), Avrupa Birliği üyesi ülkeler için 1965 yılından bu yana zorunlu olarak uygulanıyor. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın sorumluluğunda Avrupa Birliği uyum süreci kapsamında Türkiye’de Çiftlik Muhasebe Veri Ağı sisteminin kurulmasına yönelik çalışmalar 2007 yılından bu yana sürdürülüyor. Sisteme çiftçilerin katılımını teşvik etmek amacıyla dokuz pilot ilde (Adana, Konya, İzmir, Tekirdağ, Bursa, Giresun, Erzurum, Şanlıurfa, Nevşehir) 2008 ve 2009 yıllarında uygulanan anketlere katılan çiftçilere katılım desteği ödemesi yapılıyor. İşletme başına 300 TL ödeme yapılması öngörülüyor.
| |
|
|
| DİĞER TARIMSAL AMAÇLI DESTEKLER |
| Destek Konusu |
TL |
| Sertifikalı Tohumluk Kullanımı (Dekar) |
| Buğday, yonca |
5,00 |
| Arpa, tritikale, yulaf, çavdar |
3,50 |
| Çeltik, yer fıstığı |
8,00 |
| Nohut, kuru fasulye, mercimek |
6,00 |
| Susam, kolza (kanola), aspir |
4,00 |
| Patates |
20,00 |
| Korunga, fiğ |
3,00 |
| Sertifikalı Fidan Kullanımı (Dekar) |
Standart - Sertifikalı (TL/da) |
| Bodur ve Yarı Bodur Meyve Türleri ile Bahçe Tesisi |
150,00 - 300,00 |
| Narenciye Bahçelerinde Aşılama ile Çeşit Değiştirme |
0,00 - 250,00 |
| Zeytinde (Gemlik Hariç) Çeşidi İle Bahçe Tesisi |
50,00 - 100,00 |
| Zeytinde Gemlik Çeşidi İle Bahçe Tesisi |
25,00 - 50,00 |
| Bağ ve Diğer Meyve Türleri ile Bahçe Tesisi |
100,00 - 200,00 |
| Sertifikalı Antep Fıstığı Anacı İle Bahçe Tesisi |
0,00 - 50,00 |
| Virüsten Ari Fidanlara İlave Olarak |
50,00 - 100,00 |
| Sertifikalı Tohumluk Üretimi (Kg) |
| Buğday |
0,10 |
| Arpa, tritikale, yulaf, çavdar, patates |
0,08 |
| Çeltik |
0,25 |
| Nohut, kuru fasulye, mercimek, aspir, korunga, fiğ |
0,50 |
| Soya |
0,35 |
| Kanola |
1,20 |
| Susam |
0,60 |
| Yonca |
1,50 |
| Yer fıstığı |
0,80 |
| Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (İşletme) |
300,00 |
|
| |
|
|
6- Diğer destekler
Telafi edici ödemeler kapsamında patates siğili için patates üreticilerine dekar başına 110 lira telafi edici ödeme yapılıyor.
Çevre amaçlı tarım arazilerinin korunması (ÇATAK) programı kapsamında dekara 60 lira ile 135 lira arasında destek veriliyor.
Tarımsal destekler için 2010 yılı bütçesinden ayrılan ödenek 5 milyar 605 milyon lira. Bu kaynakla 2009 yılı destekleri ödenecek. 2010 yılında ise havza modeli kapsamında destekler belirlenecek ve ödemeleri 2011’de yapılacak.
Bunlar üretime yönelik destekler. Ayrıca, ihracat destekleri, faiz desteği, kırsal kalkınma ve hibe destekleri de var.
Tarım Kanunu’na göre destekleme bütçesi Gayri Safi Milli Hasıla’nın enaz yüzde 1’i kadar olması gerekirken, bu oran yüzde 0.49’larda kalıyor. Üstelik verilen bu destekler de ne yazık ki verimli kullanılamıyor. Destekleme bütçesi ile ilgili sağlıklı bir planlama yapılmadığı için genellikle “biz bu parayı nasıl dağıtırız” yaklaşımı ile destekleme bütçesi harcanıyor. Böyle olunca desteği veren de alanda memnun olmuyor ve tarımda istenen hedeflere ulaşılamıyor.
| |
|
|
| ÇEVRE AMAÇLI TARIM ARAZİLERİNİN KORUNMASI |
| Destek Konusu |
TL |
| I Kategori (dekar) |
60 |
| II Kategori (dekar) |
60 |
|
| |
|
|
| |
|
|
| TELAFİ EDİCİ ÖDEMELER |
| Destek Konusu |
TL |
| Patates Siğili (Dekar) |
110 |
|
| |
|
istekobi.com.tr
resul dınc
donum basına verılen 150 lıra fındık destegı ne zaman hangi ay verılecek fındık sezonu geldı hala verılmedı bu konuyla artık ılgılenın fındıkcı oluyor artıkkk bır el uzatılmayacakmı